صباباران اراک

به گزارش خبرنگار فارس، خبرگزاري آلمان در گزارشي با تيتر «نوبل ادبيات: آمريكا و فرانسه بي‌نصيب ماندند» نوشت هرتا مولر نويسندگان آمريكايي و فرانسوي را از ميدان به در كرد.
نام فيليپ راث و جويس كارول اوتس نويسندگان آمريكايي به همراه آسيه جِبار نويسنده الجزايري فرانسوي‌زبان در گمانه‌زني‌ها فراوان برده مي‌شد.
خبرگزاري آلمان در گزارش ديگري با تيتر «هرتا كيست؟ رسانه‌هاي آمريكايي درباره اين انتخاب گله كردند» به واكنش رسانه‌هاي آمريكا پرداخت.
اما رسانه‌هاي آمريكايي با همه انتقادهاي خود درباره انتخاب يك نويسنده آلماني به عنوان برنده نوبل ادبيات از يك سود روندي محتاطانه و از سوي ديگر خشمگينانه داشتند.
مجله «اينترتنمنت ويكلي» در پايگاه اينترنتي خود نوشت «و باز هم يك برنده ناشناس براي جايزه نوبل. افسوس!»
روزنامه نيويورك تايمز نيز در گزارشي نوشت كه تاكنون تنها 4 كتاب از آثار هرتا مولر به زبان انگليسي ترجمه شده است.
سارا برچل، ناشري از Metropolitan Books نيز گفت كه تاكنون تنها دو كتاب «سرزمين گوجه‌هاي سبز» و «قرار ملاقات» در آمريكاي شمالي منتشر شده است.
روزنامه لس آنجلس تايمز نيز نوشت ممكن است در آينده آثار مولر براي ما قابل هضم‌تر شود.
اين روزنامه در ادامه نوشت وقتي ژان ماري گوستاو لوكلزيو، برنده سال گذشته را ملاك قرار دهيم مي‌بينيم كه مدت كمي براي هضم اين نوع كارها لازم است.
منتقدان و انجمن‌هاي آمريكايي در يك دهه گذشته انتظار داشته‌اند جايزه نوبل ادبيات به نويسندگاني مانند توماس پينچون، فيليپ راث، دان دليلو و يا جويس كارول اوتس برسد.
شبكه‌هاي خبري فرانس 24، الجزيره و بي‌بي‌سي نيز روز گذشته در بخش‌هاي مختلف خبري خود به معرفي هرتا مولر پرداختند.
آنها هر نيم ساعت يك بار با تكرار خبر برنده شدن هرتا مولر به عنوان برنده نوبل ادبيات به دلايل انتخاب او از سوي كميته نوبل ادبيات اشاره مي‌كردند.
فرانس 24 در بخش اخبار فرهنگي خود با دعوت از يك منتقد جوان به بررسي كتاب‌هاي مولر پرداخت و انتخاب او را عجيب ندانست.

* پيش‌بيني‌ها درباره برنده نوبل ادبيات

از حدود 15 روز مانده به اعلام برنده جايزه نوبل ادبيات 2009 بسياري از رسانه‌ها و محافل ادبي به گمانه‌زني‌هاي گسترده در اين زمينه دست زدند.
در صدر اين گمانه‌زني‌ها نام كساني مانند آموس اوز و آسيه جِبار بود.
اما از دو روز قبل از اعلام نتيجه برنده نوبل ادبيات نام هرتا مولر نيز به اين فهرست اضافه شد و بعد از آموس اوز قرار گرفت.
با انتقاد پتر انگلوند، دبير دانمي آكادمي سوئد نسبت به روند انتخاب برندگان نوبل ادبيات بساري انتظار داشتند برنده امسال يك آمريكايي باشد.
او 48 ساعت قبل از اعلام نتيجه برنده نوبل ادبيات در گفت‌وگويي با خبرگزاري آسوشيتدپرس كميته نوبل ادبيات را متهم به «اروپا محوري» كرده بود.
انگلوند گفته بود تعداد زيادي نويسنده آمريكايي وجود دارد كه شايسته دريافت اين جايزه هستند.
از سال 1993 كه توني موريسون از كشور آمريكا برنده نوبل ادبيات شد، تاكنون هيچ نويسنده آمريكايي اين جايزه را كسب نكرده بود.
اما خبرگزاري آلمان از يك روز مانده به اعلام برنده نوبل ادبيات، به صورت مكرر گزارش داد كه هرتا مولر برنده نوبل ادبيات سال 2009 خواهد شد.
اين خبرگزاري نوشت «گونتر گراس 20 سال براي جايزه نوبلش صبر كرد اما اين انتظار براي هرتا مولر سريع‌تر خواهد بود.»

* واكنش نويسنده به برنده شدن خود

هرتا مولر سيزدهمين نويسنده آلماني زبان و دهمين نويسنده با مليت آلماني است كه جايزه نوبل ادبيات را به دست آورده است.
آخرين نويسنده آلماني كه برنده نوبل ادبيات شد گونتر گراس، نويسنده رمان معروف «طبي حلبي» بود كه سال 1999 نوبل را گرفت.
سال 2004 نيز الفريده يلي نك، نويسنده اتريشي برنده نوبل ادبيات شد.
اما هرتا مولر روز گذشته از خبر برنده شدن خود شوكه و متعجب شده بود.
او بعد از اعلام خبر در آكادمي سوئد در سخناني گفت «من انتظار آن را نداشتم. مطمئن بودم كه اين اتفاق نمي‌افتد.»
او در اين كنفرانس خبري كه فراخوانش به صورت فوري در برلين به رسانه‌ها داده شده بود، گفت «من هنوز هم نمي‌توانم درباره آن صحبت كنم.»
از سوي ديگر ولفگانگ ماتس، ويراستار آثار مولر در انتشارات هانس در مونيخ به خبرگزاري رويترز گفت: «من فقط تلفني با او صحبت كردم و او از جا كنده شد، آره از جا كنده شد.»

* واكنش سياستمداران به انتخاب مولر

بسياري از سياستمداران آلماني روز گذشته در پيام‌هاي جداگانه‌اي از اين نويسنده زن 56 ساله تجليل كردند و آثار او را ستودند.
هورست كُهلِر، رئيس جمهور فدرال آلمان در يك پيام تبريك از هرتا مولر تجليل كرد و نوشت كه او هميشه عليه فراموشي مي‌نويسد.
او در پيامش نوشت كه هرتا مولر ارزش والاي آزادي را به يادها مي‌اندازد كه هيچ وقت امري بديهي شمرده نمي‌شود.
آنگلا مركل، صدراعظم آلمان نيز در پيامي گفت كه آثار مولر از تجربيات زندگي سرچشمه مي‌گيرند؛ تجربياتي كه از ديكتاتوري، فشار، ترس و شجاعت باورنكردني سخن مي‌گويد.
اما خبرگزاري آسوشيتدپرس در گزارشي نوشت كه پس زمينه انتخاب هرتا مولر به عنوان نويسنده قدرداني از سقوط كمونيست و رژيم‌هاي شرق اروپا نيز بوده است.
مولر كه سال 1987 به دليل فشار دولت كونيستي نيكولاي چائوشسكو مجبور به ترك روماني شده بود براي هميشه آلمان را براي محل زندگي خود انتخاب كرد.
دو سال پس از مهاجرت مولر از روماني مردم در اين كشور انقلاب مي كنند و نيكولاي چائوشسكو را به شكلي فجيع تبرباران مي كنند.
چائوشسكو تا روز اعدامش به وسيله انقلابيون در سال 1989 دبير كل حزب كمونيست روماني و بالاترين مقام آن كشور بود.

* دعوت‌نامه‌هاي تازه براي هرتا مولر

تنها ساعاتي پس از اعلام نام ملر به عنوان برنده نوبل ادبيات سال 2009 خبرگزاري‌ها از برنامه‌هاي كتابخواني و يا سخنراني‌هاي او در روزهاي آينده خبر دادند.
آسوشيتدپرس در گزارشي نوشت «هرتا مولر، برنده نوبل ادبيات روز دوشنبه در مراسم اهداي جايزه كتاب آلمان كه در افتتاحيه نمايشگاه كتاب فرانكفورت برگزار مي‌شود شركت مي‌كند.»
رمان «نفس زدن» او جزو شش نامزد دريافت اين جايزه است كه اتحاديه كتابفروشان آلمان هر سال هنگام افتتاح نمايشگاه كتاب فرانكفورت اهداء مي كند.
نمايشگاه كتاب فرانكفورت 20 مهر افتتاح مي‌شود.
از سوي ديگر خبرگزاري آلماني د. د. پ، گزارش داد كه هرتا مولر سي ام ماه نوامبر به دانشگاه پادربورن خواهد رفت و از روي آخرين رمانش با نام «نفس زدن» خواهد خواند.
مولر در 20 سال گذشته روابط نزديكي با اين دانشگاه داشته است.

* زندگي هرتا مولر به روايت آكادمي سوئد

پايگاه اينترنتي نوبل پرايز در صفحه‌اي ويژه زندگي نامه هرتا مولر را به زبان‌هاي انگليسي، فرانسوي، آلماني، اسپانيايي و سوئدي منتشر كرد.
مولر، نويسنده و شاعر سال 1953 در يك روستاي آلماني زبان در روماني به دنيا آمد.
او تحصيلاتش را در رشته هاي ادبيات روماني و ادبيات آلماني در يك دانشگاه رومانيايي به پايان برد و پس از آن در سال 1976 در يك شركت مهندسي مشغول به كار شد.
اما سه سال پس از آن به دليل نپذيرفتن پيشنهاد شغلي پليس امنيت رژيم كمونيستي در روماني كارش را از دست داد.
پس از آن مولر معلم مهد كودك شد و در كنار آن به تدريس آلماني در كشورش پرداخت.
نخستين مجموعه داستانش سال 1982 به زبان آلماني و با عنوان «زمين هاي پست» با سانسور فراوان در روماني منتشر شد.
نخستين مجموعه داستان او در روماني مورد استقبال قرار نگرفت اما چندي پس از آن به طور كامل در آلمان منتشر شد.
رسانه هاي آلماني به ستايش از مجموعه داستان «زمين هاي پست» پرداختند.
مولر سال 1987 همراه با همسرش ريچارد واگنر كشورش را به مقصد آلمان ترك كرد و براي هميشه مقيم برلين شد.
پس از ورود به آلمان او در بسياري از دانشگاه هاي اروپايي به عنوان استاد تدريس كرد و سال 1995 نيز به عضويت آكادمي شعر و ادبيات آلمان درآمد.

* آثار هرتا مولر به زبان‌هاي مختلف

آثار هرتا مولر در سه بخش مقاله، شعر و داستان هستند كه به نوشته پايگاه اينترنتي ويكي پديا، تاكنون به 24 زبان ترجمه شده‌اند.
بسياري از آثار هرتا مولر درباره سرزمين دوران كودكي و نوجواني اش يعني روماني و حكومت كمونيستي تحت رياست نيكولاي چائوشسكو است.
آخرين رمان او كه امسال در مونيخ منتشر شده «نفس زدن» نام دارد.
او در اين رمان صحنه هايي از آن روزها را كه مادرش از سوي كمونيست ها به اردوگاه كار اجباري در شوروي فرستاده شده بود توصيف كرده است.
مولر از سال 1981 تا سال 2009 بيش از 20 جايزه ادبي را از نهادها و انجمن هاي مختلف در اروپا و خارج از اروپا به دست آورده است.
او 12 جايزه ادبي در آلمان گرفته است.
از مولر رمان «سرزمين گوجه‌هاي سبز» با ترجمه غلامحسين ميرزاصالح به فارسي ترجمه شده است.